ÖZET

Günümüzde evrenin nasıl oluştuğuna dair gerek dinsel gerek bilimsel anlamda çok sayıda teori vardır. Antik dönemde, pek çok farklı kültür evrenin, insanın  yaratılış sürecini ve kökenini açıklamaya çalışmıştır. Bu açıklamalar mitlerin temelini oluşturmaktadır. Her ülkenin, kültürün kendine ait mitolojisi vardır, bunlar birbirlerinden ne kadar farklı olsalar da evrenin kaostan çıktığı konusunda hemfikir oldular. Bu bağlamda mitlerin bir toplumun yapı taşını oluşturan hikayeler olduğunu söyleyebiliz. İskandinav mitolojisi’ne göre başlangıçta sadece bir  boşluk vardı, bu boşluktan evren oluştu. Tanrılar evreni, yeryüzü ve gökyüzünü, ilk insan çifti olan Ask ve Embla’yı yarattılar. Böylece kahraman mitolojik yolculuğuna başladı. 

Anahtar Kelimeler: Mitoloji, İskandinav mitolojisi,  Astroloji, Asteroidler, Brage

1. Mitoloji Nedir

 Mitoloji kelimesi, Yunanca, söz, öykü anlamına gelen “mythos” ve akıl ile kavrama anlamına gelen “logos” sözcüklerinin birleşiminden oluşmaktadır. Mitoloji, çok eski zamanlarda yaşamış olan ulusların inandıkları Tanrıların, kahramanların, perilerin, devlerin hayat ve maceralarından bahseden hikayeler bütünüdür.  Aynı zamanda mitoloji, belirli bir din veya kültürdeki insanlık ile evrenin yaratış ve doğasını, bu insanların badet ettikleri inanç sistemlerini araştıran bir bilimdir. Mitolojinin, edebiyat, felsefe, din, psikoloji ve sanat gibi dallarda etkilerini görmek mümkündür. Mitolojik hikayeler günümüzde hala araştırılmaya devam edilmektedir.  Astroloji alanında da mitolojik kaynaklardan  yararlanılmaktadır. Nitekim mitoloji ve astroloji birbiriyle çok yakından ilişkilidir, zira her burcun ve gezegenin özelliklerini açıklayan bir mitos veya bir mitolojik kahraman mevcuttur.

1. İskandinav Mitolojisi

İskandinav Mitolojisi, Rheinland ile Kuzey Denizi arasındaki subarktik bölgede yer alan bugünkü Kuzey Almanya, İsveç, Danimarka, İzlanda ve Faroe adalarında yaşayan ve İskandinav, Nors, Töton veya Germen denilen halkların Hıristiyanlık öncesi dinleri, inanışları ve efsanelerinden oluşmaktadır. MÖ 1000 yıllarında Avrupa’nın büyük bir kısmına Hint-Avrupa dilleri ve kültürü yayılmıştı. MÖ 1000 yılın ortalarında Cermen kabileleri, Güney İskandinavya ve Kuzey Almanya bölgesinde yaşamışlardı. Bu halkların yayılmaları ve ilerlemeleri MÖ 2. yüzyılla kadar devam etti. Bu nedenle İskandinav ve Kıtasal Cermen mitolojileri’nin  birçok ortak noktası olduğunu söyleyebiliz.

İskandinav mitolojisine ait  edindiğimz bilgiler, başlıca üç ana kaynağa dayanmaktadır. Bunlardan ilki, birbiriyle bağlantılı ama dağınık metinlerden ve kısa ya da orta uzunluktaki şiirlerden oluşan Manzum Edda, ikinci büyük kaynak ise İzlandalı mitograf ve bilim insanı Snorri Sturlusson tarafından kaleme alınan Nesir Edda, üçüncüsü ise genellikle skaldlar diye bilinen, saray şairleri tara fından kaleme alınmış şiirlerlerdir.

İskandinav mitolojisi’ne göre başlangıçta sadece engin bir  boşluk vardı, bu boşlukta var olan tek şey Ginungagap idi. Bu boşluğun bir tarafında buz ve sis, diğer tarafında ise alevler ve sıcak vardı. Donmuş bölge Sisli Yurt ya da Niflheim, kavurucu bölge ise Terk Edilmiş Yurt olarak ifade edilen Muspellsheim adıyla biliniyordu. Niflheim’deki buzlar, Muspellsheim’in sıcaklığı karşısında yavaş yavaş erimeye başlayınca, eriyen buzlardan Ymir isimli tanrılara benzeyen yıkıcı bir dev ve Audhumla isimli inek meydana geldi. Audhumla tuzlu buzları yalayarak beslenirken ürettiği sütüyle de Ymir’i besliyordu. Hermaphrodite olan Ymir kendi kendine üreyebiliyordu. Uyuduğunda bacaklarından, terlediğinde ise koltuk altlarından yeni devler doğuruyordu. Buzla beslenen Audhumla da tuzlu buz yığınlarını yaladıkça buzların içinde saklı olan Aesir tanrılarının ilk üyesi olan Buri ortaya çıktı. Buri’nin oğlu Borr ise Ymir’in doğurduğu devlerden biri olan Bolthorn’un kızı Bestla ile evlendi ve ikilinin üç çocuğu dünyaya geldi. Yarı tanrı-yarı dev olan bu çocukların isimleri sırasıyla  Odin, Vili ve Ve idi. Ymir’in soyundan gelenler sayılamayacak kadar çoğalınca Odin ve kardeşleri Ymir’i öldürdüler ve vücudundan evreni yaratmaya başladılar.  Ymir öylesine büyük bir devdi ki; kanından okyanusları derisinden ve kaşlarından toprağı, saçlarından bitkileri, beyninden bulutları ve iskeletinden de gökyüzünü oluşturdular. Böylelikle tanrılar Dokuz Diyarı; Odin’in hükmettiği Tanrılar diyarı Ásgard, insanların diyarı Midgard, Vanirlerin diyarı Vanaheim, devlerin diyarı Jotunheim, buz diyarı Niflheim, ateş diyarı Muspelheim, elflerin diyarı Alfheim, cücelerin diyarı Nidavellir, ölülerin diyarı Helheim’i yaratıp, bunları Yggdrasil adındaki uçsuz bucaksız, mistik dişbudak ağacının her biryerine dağıttılar.  Tanrı ve tanrıçların tamamı Yggdrasil’in en üst bölgesinde yer alan Asgard’a yerleştiler. Böylece Dokuz diyarda Aesir ve Vanir tanrıları, devler, elfler, cüceler, ölüler ve insanlar yaşamaya başladı.  İskandinav tanrıları  Aesir ve Vanir tanrıları olmak üzere iki grupa ayrılıyordu.  Aesir’in en önemli tanrıları;  Odin, Thor, Frigg, Tyr, Loki, Baldur, Heimdall, Idun ve Bragi,  Vanir’in önemli tanrılar ise Njord, Frey ve Frey’dır .

III. Şiir ve Müzik Tanrısı Bragi

Bragi, İskandinav mitolojisinde şiir ve müziğin tanrısı olarak bilinmektedir. Bragi, tanrıların hükümdarı olan Odin ve Frigg’in oğludur, kelime olarak eski İskandinav dilinde şiir anlamına gelen bragr kelimesinden türemiştir. İskandinav tanrılarının pantheonunda yer alan Bragi, şiirin ve müziğin tanrısı olarak saygı duyulan bir figürdür. Genellikle, sanat eserlerinde arp enstrümanı çalarken tasvir edilmektedir.

Mitolojik öykülerde Bragi’nin üstün yeteneklerine ilişkin bilgilere sıklıkla yer verilmektedir. Bu öykülerde, Bragi’nin sözlerinin büyülü bir gücü olduğundan bahsedilmektedir. Bragi, tanrılar meclisinde şiirleri, şarkıları ve müziğiyle tanrıların kalplerini yumuşatır ve  huzur verirdi.  Bragi, İskandinav toplumunda da değerli bir konuma sahipti; müziği ve şiirleri ile toplumun her kesimine hitap ediyordu, şairler ve müzisyenlere ilham kaynağı oluyor, eşsiz müziği ile onu dinleyenlerin ruhuna dokunuyordu. Bragi  aynı zamanda kusursuz bir hitabet yeteneğine sahipti; etkileyici  konuşmasıyla savaşçıları cesaretlendirebiliyor, düşmanları da etkisiz hale getirebiliyordu.

Mitolojideki  Bragi’nin sembolik varlığı günümüzde hala etkisini sürdürmektedir. Şairler, müzisyenler, Bragi’yi ilham kaynağı olarak kabul ederler ve eserlerinde onun özelliklerini yansıtmaya çalışırlar. Sanat galerilerinde, konserlerde, edebiyat festivallerinde, Bragi’nin adı mutlaka anılmakta; üstün hatiplik yeteneğinden ve müzik, şiir kabiliyetinden övgüyle bahsedilmektedir.

8 Eylül 1986 yılında Danimarkalı astronom Poul B. Jensen tarafından bir gök cismi keşfedildi. Yeni keşfedilen bu asteroid İskandinav mitolojisindeki şiir ve müzük tanrısı Bragi’ye ithafen adlandırıldı. Bu bağlamda doğum haritalarında şair, müzisyen olma göstergeleri incelendiğinde  Bragi asteroidini de haritalara ekleyip değerlendirebiliriz.